Hoe breng je alle mensen met dementie in beeld?

Gepubliceerd op: 20/9/2019
5 minuten lezen

Dementie heeft een grote impact op het leven van de persoon die het treft, en zijn of haar naasten. Om de zorg voor de alsmaar groeiende groep mensen met dementie goed te organiseren zijn cijfers over het aantal patiënten en hun zorggebruik essentieel. Dankzij een nieuw model hebben wij alle mensen met dementie op basis van hun declaratiedata, in kaart kunnen brengen. De inzichten zijn betrouwbaar, actueel en geven een integraal beeld van de dementiepopulatie in Nederland. Dat is uniek én heel waardevol.

Tot op heden werd voor het schatten van de dementiepopulatie in Nederland gebruik gemaakt van het ERGO-bevolkingsonderzoek (Erasmus Rotterdam Gezondheid Onderzoek) uit de jaren 90. Deze schattingen zijn gebaseerd op 7.528 inwoners van 55 jaar of ouder uit de Rotterdamse wijk Ommoord, die tussen 1989 en 1993 deelnamen aan het onderzoek. Het doorrekenen op basis van de ERGO data heeft als nadeel dat het geen actuele cijfers betreft. Ook is niet bekend of Ommoord representatief is voor heel Nederland.

Onderzoeksmethode Vektis

Vektis beschikt over alle zorgdeclaraties uit de zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Op basis daarvan, anoniem en op geaggregeerd niveau, kunnen we een compleet beeld geven van de gedeclareerde zorg, ongeacht waar deze zorg is geleverd en door wie.

We hebben de dementiepopulatie vastgesteld op basis van die declaratiedata, door te bepalen welke declaraties beschouwd kunnen worden als een voorwaarde voor het hebben van dementie. Zvw-declaraties over wijkverpleging, geneesmiddelengebruik, ziekenhuisbezoek en ggz-gebruik gaven inzichten. Aangezien dementie een chronische aandoening is, is bij het afbakenen van de dementiepopulatie 2017 niet alleen naar declaraties uit het jaar 2017 gekeken, maar ook naar de periode van 2008 tot en met 2018. We keken daarnaast naar Wlz-indicaties en -declaraties. Vervolgens hebben we voor alle verzekerden van 40 jaar en ouder bekeken of zij aan 1 of meer voorwaarden of indicaties voldeden. Bij een ja rekenen we die persoon tot de populatie van mensen met dementie.

Om met de grootste mogelijke zekerheid mensen toe te kennen aan de dementiepopulatie hebben we verschillende methoden gebruikt. Zo hebben we de dementiepopulatie vergeleken met uitkomsten van andere (internationale) onderzoeken. Ook heeft Vektis de onderlinge samenhang van de voorwaarden voor het hebben van dementie onderzocht, omdat mensen vaak via meerdere criteria in de populatie zijn opgenomen. En tot slot hebben experts hun visie met ons gedeeld.

Dementiepopulatie en zorggebruik

Uit ons onderzoek blijkt dat de totale groep van mensen met dementie in 2017 256.000 mensen omvat. Circa 39 duizend mensen die in 2017 overleden tellen hierbij mee. Ook personen die gedurende het jaar 2017 voor het eerst gebruik maakten van zorg in verband met dementie zitten bij deze groep.

Dementie komt veel vaker voor bij vrouwen: 61% van de dementiepopulatie is vrouw, 39% is man. In absolute aantallen zien we een piek in het aantal mensen met dementie op 85 jaar. Ruim 12 duizend 85-jarigen hebben dementie, dit is 19% van het totaal aantal mensen van die leeftijd. Bij mannen zien we de piek iets eerder dan bij vrouwen (respectievelijk bij 82 en 86 jaar).

Niet alleen ouderen hebben dementie

Dementie treft niet alleen ouderen: ruim 24 duizend 40-65- jarigen hebben de aandoening ook. Onder jonge mensen komt dementie iets vaker voor bij mannen.

 

Voorkomen dementie naar geslacht en leeftijd

Thuis of in een instelling

Ruim twee derde van de mensen met dementie woonde in januari 2017 thuis (175 duizend). Ongeveer 1/3 woonde in een instelling (82 duizend). De thuiswonendengroep ontvangt in 2017 gemiddeld voor 12.400 euro per persoon aan zorg vanuit de Zvw en 9.100 euro vanuit de Wlz.

Het zorggebruik vanuit de Wlz kan worden verklaard door thuis geleverde Wlz-zorg en door de instroom van mensen die opgenomen worden in een instelling later in het jaar 2017. Het zorggebruik van de groep die in een instelling woont is ruim 3 keer zo hoog als dat van de groep die thuis woont: bijna 68.000 euro per persoon. Het grootste deel hiervan wordt gefinancierd vanuit de Wlz.

Alzheimer Nederland

Vektis heeft de resultaten gedeeld met de stichting Alzheimer Nederland. Op basis van schattingen van hen zijn in de populatie van Vektis ongeveer 50 duizend mensen met dementie niet in beeld. Deze groep mensen woont thuis en heeft waarschijnlijk een lichte vorm van dementie. Zij ontvangen geen zorg of uitsluitend ondersteuning vanuit mantelzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Volledig zorggebruik in beeld

Doordat we de dementiepopulatie nu in beeld is, kunnen we ook het volledige zorggebruik van deze groep inzichtelijk maken, op welk niveau dan ook. We doen dit bijvoorbeeld in de Gemeentezorgspiegel, waarin we de dementiepopulatie en het zorggebruik op wijkniveau in beeld gaan brengen. Ook kunnen we trends in de tijd volgen, voor de omvang en samenstelling van de dementiepopulatie én de ontwikkelingen in het zorggebruik. Met het oog op de verwachte toename van de dementiepopulatie door de dubbele vergrijzing in de periode tot 2030-2040 biedt dit waardevolle handvatten voor (lokaal) beleid. 

Dementiepopulatie 2018

We hebben ook de groep mensen in kaart gebracht die in 2018 dementie hadden. Lees het nieuwsbericht waarin we deze cijfers publiceren.