Factsheet ernstige psychische aandoeningen (EPA)

Nieuwe afbakeningscriteria EPA

De EPA-groep is divers. Er is geen eenduidig 'label' om mensen met EPA te onderscheiden. Daarom gebruikt Vektis al jarenlang een aantal afbakeningscriteria om de EPA-groep met behulp van zorgdeclaraties af te leiden, zodat daarmee inzicht in de EPA-zorg kan worden gegeven. 

Vanaf 2022 is er een nieuw model waarmee de ggz binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) wordt bekostigd: het zorgprestatiemodel (ZPM). De methode waarmee het aantal mensen met EPA werd berekend tot en met 2021 moest daarom herzien worden.

Een werkgroep met EPA-experts heeft in 2023 nagedacht over een nieuwe - beperkte - set criteria, die vooral gericht waren op mensen met EPA met outreachende zorg binnen het zorgprestatiemodel. Hierdoor werden minder mensen als EPA geteld dan met de oude criteria.

In 2025 is gewerkt aan een uitgebreide set met aanvullende criteria om de EPA-populatie vollediger te kunnen beschrijven, en die bovendien zo goed mogelijk aansluiten bij criteria die in de voorgaande jaren werden gebruikt. De hier gepresenteerde resultaten zijn vooraf positief beoordeeld door EPA-experts, en op hun advies is de nieuwe uitgebreidere afbakeningsmethodiek unaniem geaccordeerd door de stuurgroep van het programma Kwaliteitstransparantie GGZ.

Hoeveel mensen met EPA worden gevonden per criterium?

De uitgebreide set afbakeningscriteria bestaat uit 7 onderdelen. Mensen worden als EPA meegeteld als zij aan tenminste 1 criterium voldoet. Veel mensen in de EPA-groep voldoen aan meerdere criteria. Als je het aantal mensen per criterium optelt kom je dus hoger uit dan het aantal in de bovenstaande grafiek.

Het eerste criterium is de beperkte afbakening die ook in het eerste blok is beschreven. De andere criteria zijn de uitgebreide criteria.

1. Beperkte EPA afbakening, vooral gericht op mensen die in het betreffende jaar intensieve outreachende of multidisciplinaire zorg binnen de Zvw hebben, in combinatie met een aantal andere voorwaarden.
2. Mensen die een minimum hoeveelheid aan specifieke geneesmiddelen gebruiken voor psychoses of bipolaire stoornissen. 
3. Mensen die behandeld zijn met diagnose schizofrenie of zorgvraagtype-cluster Y (psychotische stoornissen) in minimaal 1 van de laatste 3 jaren.
4. Mensen die in elk van de laatste 4 kalenderjaren in de ggz zijn behandeld, waarbij een stuk lichte zorg is uitgesloten.  
5. Mensen die langer dan 1 jaar ggz-verblijf binnen de Zvw hebben gehad.
6. Mensen met zorg vanuit de WLZ met zorgzwaartepakket W (wonen).
7. Mensen met zorg vanuit de WLZ met zorgzwaartepakket B (behandeling met langdurig verblijf).

In de bijlage 'EPA afbakening - toelichting' staan de criteria in meer detail beschreven.

Meer lezen?

Meer informatie over het ZPM is te vinden op www.zorgprestatiemodel.nl. Daar staat ook deze beschrijving en de handleiding over zorgvraagtypering. 

De EPA-afbakening die tot en met 2021 werd gebruikt is te vinden in de Factsheet EPA uit 2022. Die afbakening is gebaseerd op een artikel over EPA van Ph. Delespaul uit 2013. 

Vragen of suggesties naar aanleiding van deze factsheet? Mail mgf@vektis.nl.